6. Sınıf paralel

Coğrafi konum : Dünya üzerinde bulunan herhangi bir yerin bulunduğu konuma coğrafi konum denir.

- Matematik konum : Dünya üzerindeki herhangi bir yerin başlangıç paraleline (ekvator) ve başlangıç meridyenine (Greenwich)
göre konumuna denir.

Paralel ve meridyenleri kullanarak bir yerin matematik konumu belirlenir.

Ekvatorun tanımını yaparak devam edelim.

Ekvator, kutup noktalarına eşit uzaklıkta bulunan ve dünyayı tam ortasından (en şişkin yerinden) iki eşit yarım parçaya böldüğü
varsayılan hayali çizgiye denir.

Paralel : Ekvator ile kutuplar arasında birer derecellik açılarla bulunduğu varsayılan hayali çizgilerdir.

Paralelin özellikleri :


- En büyük paralel dairesi ve başlangıç paraleli ekvatordur. Derecesi O (sıfır)'dır. Yerküreyi kuzey ve güney şeklinde iki yarımküreye ayırır. Ekvator'un uzunluğu 40.076 km'dir.

- 90 tane kuzey yarımkürede, 90 tane güney yarmkürede olmak üzere 180 tane paralel dairesi vardır.

- Ekvatordan kutuplara doğru gittikçe paralellerin boyları küçülür. (Dünyanın şeklinden dolayı)

- Bazı paralellerin özel isimleri vardır. Bunlar,

- Dünya kendi ekseni etrafında dönerken bir hız meydana gelir. Buna çizgisel hız denir. Çizgisel hız ekvatordan kutuplara doğru gittikçe azalır. (Dünyanın şeklinden dolayı)

- Yengeç ve oğlak dönenceleri arasında kalan kısıma alçak enlemler, dönenceler ile kutup daireleri arasında kalan kısıma orta enlemler, kutup daireleri ile kutup noktaları arasında kalan kısıma yüksek enlemler denir.

- Paralellerin derecelerine (numaralarına) enlem adı verilir.

- Paralellerin numaraları kuzeye ve güneye gittikçe sayısal değer olarak artar.

Örneğin, aşağıda bulunan paralel daireleri hangi yarımkürede bulunur?

Paralellerin enlemlerine bakarsak güneye doğru giderken sayısal değer olarak büyümüştür. Bu nedenle Güney yarimkürede
bulunmaktadır.

- İki paralel arası mesafe her yerde 111 km'dir.

Uzaklık hesaplamaları:

Öğreneceğiniz formül sayesinde bu problemleri çok kolay şekilde çözebilirsiniz.

Lütfen burayı çok dikkatli okuyunuz ! Aynı yarımkürede bulunan iki merkez arasındaki uzaklık sorulursa (ör: A ve B arasında veya C ile D arasında ) merkezlerin enlemlerini birbirinden çıkarır ve 111 km ile çarparız.

Farklı yarımkürede bulunan iki merkez arasındaki uzaklık sorulursa (ör: B ve C arasında) merkezlerin enlemlerini toplar ve 111 ile çarparız.

Örnek : 10° kuzey paralelinde bulunan A noktası ile 45° kuzey paralelinde buluan b noktası arasında kaç km mesafe vardır?

Çözüm: Soruda öncelikle merkezlerin bulunduğu yarmküreye bakmalısınız. Her iki merkez de kuzey yarımkürede bulunuyor.

O halde büyük olanı küçük olandan çıkarıp 111 ile çarpacağız.

45 - 10 = 35 paralel fark vardır.

111 * 35 = 3885 km

Paralel konusu bitmiştir. Umarım faydalı olur. Kitabınızdan çalışmayı ve soru çözmeyi ihmal etmeyin.

Konuyla ilgili her türlü istek, öneri ve sorularınızı lütfen bildiriniz. İletişm için

Bütün hakları saklıdır. © 2007 - sosyalcim.org