|
Herhangi bir yerin kuşbakışı görünümünün bir düzlem üzerine belli bir oranda küçültülerek aktarılamsına harita denir. Bir çizimin harita olabilmesi için: - Kuşbakışı olarak çizilmesi - Belli bir oranda küçültülmesi (ölçeğinin olması) - Bir düzleme aktarılması gerekir. Ölçek: Bir yerin haritası çizilirken belli bir oranda küçültülmesi gerekir. Haritalardaki bu küçültme oranına ölçek adı verilir. Ölçeklerine göre harita çeşitleri: 1. Büyük ölçekli haritalar: - Küçültme oranı az ve paydasındaki rakam küçüktür. - Ayrıntıları gösterme gücü fazladır. - Dar alanları gösterir. - Kağıt üzerinde daha çok yer kaplar. 2. Küçük ölçekli haritalar: - Küçültme oranı fazla ve paydasindaki rakam büyüktür. - Ayrıntıları gösterme gücü azdır. - Geniş alanları gösterir. - Kağıt üzerinde daha az yer kaplar. Ölçek, kesir ve çizgi ölçek olmak üzere iki şekilde gösterilir. Haritalarda genelde çizgi ölçek kullanılır ve haritaların alt kısımlarnda gösterilir. Kesir ölçek: 1:100.000 1/100.000 şeklinde gösterilir. - Kesir ölçeğin payı her zaman 1'dir. - Paydası ise haritadaki küçültme oranını gösterir. Paydadaki rakama bakarak o yerin haritası çizilirken kaç defa küçültme yapıldığını anlarız. Paydadaki rakam büyüdükçe küçültme oranı artmış demektir. - Kesir ölçekte paydadaki rakam cm olarak kullanılır. Çizgi ölçek:  Küçültme oranı çizgi şekilinde gösterilir. Haritalarda yaygın olarak kullanılır. Çentikler arası birbirine eşittir. Uzunluk hesaplamaları: 1. Gerçek uzunluğun bulunması: Kullanılan formül: Gerçek uzunluk= Harita uzunluğu X Ölçeğin paydası Örnek: 1/200.000 ölçekli bir haritada 40 cm olan iki merkez arası uzaklık gerçekte kaç km'dir? Çözüm: Harita uzunluğu: 40 cm Ölçek: 1/200.000 Gerçek uzunluk: ? Formül: G.U = 40 cm X 200.000 G.U = 8.000.000 cm G.U = 80 km Soruda harita uzunluğu cm olarak verilmiş. Ölçeğin paydası da her zaman cm'dir. Soruda kaç km'dir şeklinde soruyor. Bu nedenle bulduğumuz sonucu km'ye çevirdik. cm'den km'ye çevirirken beş sıfır silinir. 2. Harita uzunluğunun bulunması: Kullanılan formül: Harita uzunluğu = Gerçek uzunluk / Ölçeğin paydası Örnek: Gerçekte 4 km olan iki merkez arası uzaklık 1/40.000 ölçekli bir haritada kaç cm olarak gösterilir? Çözüm: G.U: 4 km Ölçek: 1/40.000 H.U: ? H.U = 4 km / 40.000 cm H.U = 400.000 cm / 40.000 cm H.U = 10 cm Bu soruda gerçek uzunluğu cm'ye çevirerek cevabı bulduk. 3. Ölçeğin bulunması: Kullanılan formül: Ölçek = Harita uzunluğu / Gerçek uzunluk Örnek: Gerçekte 40 km olan iki merkez arası uzaklık haritada 10 cm gösterilmektedir. Bu haritanın ölçeği nedir? Çözüm: G.U: 40 km H.U: 10 cm Ölçek: ? Ölçek = 10 cm / 40 km Ölçek = 10 / 4.000.000 Ölçek = 400.000 Ölçek : 1 / 400.000 Çizgi ölçeğin kesir ölçeğe çevrilmesi: Yukarıdaki çizgi ölçeğin kesir ölçeğe çevrilmesi:  Çentikler arası 1 cm'dir. Toplam 4 aralık olduğuna göre 4 cm yapar. Bu harita uzunluğu demektir. Harita Uzunluğu : 4 cm bulduk Çizgi ölçek üzerindeki 0 - 2 - 4 şekilden giden rakamlar da gerçek uzunluğu veriyor. Toplam 8 km'dir. Eğer sıfırın solunda da rakam olsaydı onu da 8 km'ye ekleyecektik. Gerçek uzunluk: 8 km bulduk Formül: Ölçek = Harita uzunluğu / Gerçek uzunluk Harita Uzunluğu : 4 cm Gerçek uzunluk: 8 km Ölçek = 4 cm / 8 km Ölçek = 4 / 800. 000 (8 km y, cm ye çevirdik.) Ölçek = 200.000 Ölçek : 1 / 200.000 Bütün hakları saklıdır. © 2007 - sosyalcim.org
|
Yorumlar: 
Henüz yorum yapılmamıştır.
