Devlet Yönetimi

Moğollarda hükümdarlara han veya kağan denilirdi. Devlet işleri Kurultay'da görüşülür ve karara bağlanırdı.Hükümdarın yetkileri genişti. Devlet töreye göre yönetilirdi.Bu kurallara Cengiz Yasaları denirdi. Moğollar, orduya önem vermişler, güçlü bir ordu kurmuşlardır. Orduda onlu sistem uygulanmıştır.Devlet yönetiminde Uygur Türklerine yer vermişlerdir.Bu nedenleTürk kültürü bu şekilde Moğollar arasında yayılmıştır.Timur ve Babürlerin de devlet yönetimi aynı şekildeydi.

Din ve İnanış

Moğollar'da dinin inançlar çeşitlilik göstermiştir. Bunlar Budizm, Hıristiyanlı ve Müslümanlı'tır.Herkes inancını serbestçe yaşayacağı bir ortama sahipti.Moğollar yıkıldıktan sonra kurulan AltınOrda devleti zamanında islamiyet yayılmıştır.

Sosyal ve Ekonomik Hayat

Moğollar Han ailesi, noyanlar, askerler, halk ve köleler şeklinde kısımlara ayrılmştı. Çoğunluğu göçebe olan halk genellikle hayvancılıkla uğraşmıştır.Cengiz Han zamanında ise ticarete önem verildi.Çek ve kağıt para kullanıldı.
Timur Devleti'nde ise tarım önemli bir yere sahipti.Sulama kanalları yaparak tarımı geliştirmişlerdir.Akkoyunlu ve Karakoyunlu Devletlerinde ise temel geçim kaynağı hayvancılık olmuştur.

Yazı Dil ve Edebiyat

Moğollar Uygurlar'dan etkilendikleri çin Uygur alfabesini kullandılar.Moğollara ait en önemli eser "Moğoların Gizli Tarihi"dir. Bu eserde Moğollar hakkında bilgiler yer almaktadır.Altınorda ve Çağatay devletleri döneminde Türkçe önemli hale geldi ve moğollar arasında yaygınlaştı.Çağatay devleti zamanında Türkçe edebiyat dili olarak kabul edildi.

Bu döneme ait önemli eseler
Ali Şir Nevai - Muhakemetül Lugateyn (TÜrkkçe ile Farsçayı karşılaştırmış ve Türkçe'nin Farsça'dan üstün olduğunu ortaya koymaya çalışmıştır.) Ayrıca Babür Şah'a ait olan Babürname önemli bir eserdir. Babür Şah bu eserinde yaşamını anlatmıştır.

Bilim ve Sanat

Altınorda ve İlhanlı devletleri zamanında bilim gelişmiştir.Altınorda devletinde tıp, İlhanlı devletinde ise astronomi ve tarih önemli bir gelişme gösterdi.İlhanlı hükümdarı Hülagü Han tarafından rasathane kuruldu. Timur devletinde ise Uluğ Bey ve Ali Kuşçu gibi bilginler yetişti.Uluğ beyin yaptırdığı rasathane sayesinde gökyüzü incelenmiş ve astronomii gelişmiştir.Bu dönemde Semerkand önemli bir bilim merkezi haline geldi.

Bütün hakları saklıdır. © 2007 - sosyalcim.org