1. Dünya savaşı'nın nedenleri

Genel Nedenler
- Fransız İhtilali sonucunda ortaya çıkan milliyetçilik düşüncesi.
- Sömürgecilik (Sanayi devrimiyle orya çıkan hammadde ve pazar ihtiyacı)
- Avrupalı Devletler arasındaki silahlanma, ekonomik rekabet ve siyasi çekişmeler.

Özel Nedenler
Devletler arasında meydana gelen rekabete dayalı çıkar çatışmalarıdır.

- Almanya: Siyasi biliğini geç kurması nedeniyle sömürgecilik faaliyeterine geç başlamıştır.
Sömürgecilik konusunda İngiltere ile rekabete girmiştir.Denizlerde güçlü bir filo kurmayı amaçlamıştır.
- İngiltere: Avrupa'da Almaya'nın güçlenmesini kendisi için bir tehlike olarak görmüştür.
- Fransa: Yaptığı savaşta Almanya'ya bırakmak zorunda kaldığı kömür yataklarının bulunduğu Alsas-Loren bölgesini tekrar ele geçirmek.
- Rusya: Balkanları Panislavizm politikası uygulayarak ele geçirmek. Boğazlara hakim olmak ve Akdeniz'e inmek.
- İtalya: Almanya gibi sömürge arayışındadır.
- Avusturya-Macaristan: Balkanlarda Rusya'ya karşı mücadele etmiştir.

Üçlü İttifak ve Üçü İtilaf Devletleri
Avrupa ülkeleri arasında meydana gelen sorunlar, rekabet ve siyasi ilişkiler devletleri bloklara ayırdı.

Üçlü İttifak Devletleri:
- Almanya
- Avusturya-Macaristan
- İtalya

Üçlü İtilaf Devletleri:
- İngiltere
- Fransa
- Rusya

Osmanlı Devleti ise Balkan savaşlarından yeni çıktığı için ve devletin durumu iyi olmadığı için başlangıçta savaşa girmeme kararı almıştır. Ama diğer taraftan Enver Paşa Almanya'nın savaşı kazanacağına olan güveninden dolayı Almanya'nın yanında savaşa girmenin hesabını yapmaktadır.

Savaşın Başlaması ve Gelişimi
1914 yılında Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna'yı ziyaretinde bir sırplı tarafından öldürülmesi savaşın başlamasına neden oldu. Bu olay üzerine Avusturya-Macaristan Sırbistan'a savaş ilan etti.Rusya ise Sırbistan'ı destekledi.Fransa Rusya'yı, Almanya ise Avusturya-Macaristan'ı destekledi.İngiltere ise Rusya ve Fransa'nın yanında yer aldı.

Savaşın başlamasından sonra İtalya bir süre tarafsız kaldı. Daha sonra İngiltere ile gizli bir görüşme yaparak İtilaf Devletleri yanında savaşa katıldı. Savaşın devam ettiği yıllarda Romanya, Yunanistan, Brezilya, Portekiz ve Amerika İtilaf grubunda savaşa katıldı.

Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesi
Osmanlı Devleti savaşın başında tarafsız kalmayı tercih etti.
Almanya ise Osmanlı Devleti'nin kendi yanında savaşa girmesini istiyordu.

Almanyanın amaçları
- Cephe sayısını azaltmak, yükünü hafifletmek.
- Osmanlı Devleti'nin stratejik konumundan yararlanmak.
- Halifeliğin gücünden yararlanmak, İngilizlerin sömürgelerinde olan Müslüman nüfuzundan faydalanmak.
- Süveyş Kanalının kontrölünü ele geçirerek İngiltere'nin sömürgelerine giden yolları kesmek.

İtilaf Devletleri ise Osmanlı Devleti'nin savaşa girmemesini istiyorlardı. İngiltere bu şekilde Uzak Doğu'daki sömürgelerini
güvenlik altına alabilecekti. İngiltere bu amaçla savaştan önce kapütülasyonları kaldırabileceğini duyurmuştu.

Osmanlı Devleti'nin Almanya'nın yanında savaşa girme nedenleri
- Almanya'nın savaşı kazanacağına olan güven
- Son dönemde kaybedilen toprakları geri almak.

Osmanlı Devleti başında bulunan İttihat ve Terakki yönetimi Almanya ile gizli bir anlaşma yaparak İttifak gurubunda savaşa girme kararı alır.

Akdenizde'de İngiltere'den kaçan iki Alman gemisi (Goben ve Breslav) Osmanlı Devleti'ne sığındı. Osmnalı Devleti bu gemileri satın aldığını açıkladı. Gemilere Yavuz ve Midilli adı verildi. Daha sonra bu gemiler Karadeniz'de Rus limanlarını bombaladı ve Osmanlı Devleti savaşa girdi.

Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesi ile
- Cephe sayısı artmış
- Almanya'nın cephelerdeki yükü hafiflemiştir.

Osmanlı Devleti'nin Savaştığı Cepheler

Taarruz Cepheleri : Kanal, Kafkasya
Savunma Cepheleri : Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen

Ayrıca müttefiklerine yardım amacıyla Romanya, Galiçya ve Makedonya cephelerinde mücadele etmiştir.

Kafkasya Cephesi
1914 yılında Rusların Doğu Anadolu'ya ilerlemesi açılan cephedir. Enver Paşa'nın başında buluduğu Türk ordusu taarruza geçti.Kış şartlarının ağır olması ve Türk askerlerinin hazırlıklı olmaması nedeniyle tarihe "Sarıkamış Harekatı" olarak geçen olayda 60.000 Türk askeri donarak şehit olmuştur. Bu olaydan sonra Ruslar karşı saldırıya geçerek kısa sürede Erzurum, Muş, Erzincan, Bitlis ve Trabzon'u işgal ettiler.Bu cepheye Mustafa Kemal'in atanmasıyla birlikte Muş ve Bitlis geri alındı.
Bu cephe Rusya ile 3 Mart 1918'de imzalanan Brest Litowsk Analşmasıyla kapanmıştır.Bu anlaşmayla Rusya Kars, Ardahan ve Batum'u Osmanlı'ya geri vermiştir.

Çanakkale Cephesi
1. Dünya savaşının en önemli cephesidir. Türk tarihinin kaderini çizen cephedir.

İtilaf Devletleri'nin bu cepheyi açmasındaki amaçlar:
- Çanakkaleyi geçerek İstanbul'u ele geçirmek. Osmanlı Devleti'ni savaş dışında bırakmak.
- Rusya'ya yardım göndermek.

Savaşın Gelişimi
Osmanlı Devleti İtilaf Devletleri'nin denizden gelen saldırılarına başarıyla karşı koydu. İtilaf Devletleri bunun üzerine karadan saldırıya geçtiler. İngilizler, Seddülbahir, Arıburnu ve Kumkale'ye asker çıkardılar. Silah ve teknik bakımdan üstün olan düşmana karşı Mustafa Kemal komutasındaki Türk askerleri Anafartalar ve Conkbayırı'nda başarılı olmuş ve düşmana karşı kesin bir zafer kazananılmıştır.

Mustafa Kemal savaş sırasında;"Size ben taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve başka komutanlar gelebilir." emriyle bu savaşın Türk halkı için ne kadar önemli olduğunu ifade etmiştir.

Savaşın Sonuçları
- Türk halkı bağımsızlığına olan inancını ortaya koymuş ve birlik-beraberlikle her türlü zorluğu aşacağını kanıtlamıştır.
- İngiltere ve Fransa Rusya'ya yardım gönderemediler.Ekonomisi bozulan Rusya'da ihtilal çıktı. Çarlık rejimi yıkıldı.
- Türkler 253 bin şehit verdiler. Düşman askerleri de 250 bin civarında kayıp verdiler.

Irak Cephesi
Osmanlı Devleti İngilizlere karşı mücadele etti. Başlangıçta Türk askerleri başarılı bir mücadele göstermiş. Kutül-Amare'de İngiliz askerleri esir alınmış. Daha sonra İngilizlerin yeniden asker
çıkararak saldırıya geçmesiyle üstünlük İngilizlere geçti. İngilizle Musul'a kadar ilerledi.

Kanal Cephesi
- Almanaya'nın amaçları doğrultusunda açılan bir cephedir.

Amaç:
- Süveyş Kanalı'nı ele geçirmek
- İngilizler'in uzakdoğuda bulunan sömürgeleriyle olan deniz bağlantısını kesmek.

Bu cephede yapılan taarruz başarılı olmadı. İngilizler Suriye'ye kadar ilerlediler.

Suriye Cephesi
- İngilizlere karşı mücadele edildi.
- Bu cephede Yıldırım orduları Grup Komutanı olarak General Liman Von Sanders bulunuyordu. Bu komutanlığa Mustafa Kemal'in atanmasıyla başarılı mücadeleler verildi.Mondros'un imzalanmasından sonra Mustafa Kemal İstanbul'a çağrılmıştır.

Galiçya,Romanya ve Makedonya Cepheleri
- Osmanlı Devleti bu cephelerde müttefiklerine yardım için mücadele etmiştir.

Savaşın sona ermesi
- Rusya'nın savaştan çekilmesiyle İttifak grubu üstün hale gelmişti. Ancak ABD İtilaf Devletleri yanında savaşa girince tekrar İtilaf Devletleri üstün hale geldi. Savaş İttifak Devletleri'nin yenilgisiyle sonuçlandı

1. Dünya Savaşı'nın Sonuçları
- Avrupa'nın haritası yeniden çizildi.
- İmparatorluklar yıkıldı. Yerlerine yeni devletler kuruldu.
- Devletlerin yönetim şekilerinde değişklikler meydana geldi.
- Dünya barışını korumak amacıyla Milletler Cemiyeti kuruldu. Milletler Cenmiyeti büyük devletlerin çıkarını koruyan bir kurum durumuna geldi.
- İkinci Dünya savaşının çıkmasına engel olunamadı.

Bütün hakları saklıdır. © 2007 - sosyalcim.org